Gençler arkadaş ortamında alkole başlıyor



Özel kutlamalar, doğum günü, yılbaşı, mezuniyet töreni ya da gençler için hazırlanan bazı eğlencelerde alınan alkol, zamanla artıyor ve alışkanlığa dönüşüyor. Gençler alkole hafif diye düşünülen birayla başlıyor. Alkol giderek daha ağır içkilerle bağımlılık halini alıyor. Peki arkadaş ortamlarında sosyal içici olarak başlanılan alkole karşı anne-babalar neler yapabilir? Çocuklarıyla hangi konuyu nasıl konuşabilir?
Ailelerimizin büyük bir kısmı alkolden uzak duruyor ve çocuklarını da sayılamayacak kadar çok zararları olan bu zararlı alışkanlıktan korumaya çalışıyor. Bununla beraber hassasiyet, toplumun bütün kesimlerinde aynı değil. Bazı sosyal kesimlerde alkollü içki ve sigaraya başlama yaşı onlu yaşlara kadar düşmüş durumda. Bu konuda her ne kadar birinci derecede sorumlu olan aile olsa da, çocuklar anne babaları kadar arkadaşlarından ve arkadaşlarının ailelerinden de etkileniyor. Anne babalar bu konuda azami dikkatli davranmalı ve bilhassa çocuklarının arkadaşlarını tanımaya önem vermelidir.

Stresli, ciddi problemleri olan aile ortamı, çocuğun psikolojik durumu gibi nedenler bazı çocukların tehlikenin büyüklüğünü anlayamaması ve madde bağımlılığına yatkınlığında etkili oluyor. Bazı çocuk ve gençler, arkadaşlarından “sosyal içici” kavramını öğreniyor. Anne babaları alkollü içki kullanan bazı arkadaşları kişinin arada sırada alkollü içki kullanırsa bundan etkilenmeyeceğini söylüyor ve gençler alkolün zararından emin olmayınca kendisine uzatılan alkollü bir içeceği içebiliyor. Özellikle hayır diyemeyen çocuklar daha çok risk altında bulunuyor.

Anne babalar alkolün zararları, alkollü içecek tolerans sınırları ve alkolizmin evreleri gibi konularda bilgi sahibi olup çocuk ve gençlerin de bilgi sahibi olmasını sağlamalı. Yine anne babalar çocuklarının alkol ve bağımlılık yapan maddeler hakkında bilgi sahibi olup olmadığını anlamaya çalışmalı.

‘NASIL OLSA YAPMAZ’ DİYE DÜŞÜNMEYİN

Sosyal içici ne anlama geliyor?

Genelde yalnızken alkollü içki içmeyen, ama eş, dost ya da iş hayatıyla ilgili sosyal ortamlarda çevresindeki alkollü içki içenlere ayak uydurup alkollü içki kullanan kişiler için kullanılıyor. Bu durum genelde alkole başlamanın ilk adımıdır.

Gençler alkole hangi ortamlarda, hangi tür içeceklerle başlar?

Arkadaş ortamında ‘Bir bira içelim’ teklifi ile doğum günü, özel kutlamalar, yılbaşı, mezuniyet törenleri, birebir dertleşmek için gidilen bir mekanda arkadaşa eşlik etme durumuyla alkole başlanılıyor. En çok bira, meyve likörü ya da şarapla hafif oldukları düşüncesiyle başlanılıyor.

Alkol hangi bölgelerde daha fazla kullanılıyor?

2008 yılı Türkiye Ergen Profili Araştırması Verileri’ne göre alkolü ilk deneme ve kullanma yaşı ağırlıklı olarak 12-17 yaş aralığında gerçekleşiyor. Bu yaş grubundaki gençlerin yüzde 11’i yılda bir-iki kez de olsa alkol kullanıyor. Araştırmada alkol kullananların bölgelere göre dağılımına bakıldığında, alkol kullanma oranının en yüksek olduğu bölgenin (%23) Batı Marmara bölgesi olduğu tespit edilmiş. Ardından ise Ege bölgesi ve İstanbul geliyor.

Alkol, gençte ne zaman sorun olmaya başlar?

Kişiden kişiye değişen bir durum. Kişi muntazam içici ya da bağımlı olmasa da bazı kişilerde içki çok daha fazla olumsuz etki yapar. İçki içilen günlerin ertesinde zor kalkmak, okula işe gidememek, öfke kontrolü sorunu, araba kullanırken kaza yapmak, sağlık sorunları gibi hayat kalitesini düşüren etkileri görülür.

Alkol alan gençte hangi değişimler görülür?

Bu durum alkol kullanımının evreleri ile alakalıdır. Daha fazla içki içen kişilerle beraber olmak istemek, daha fazla keyif almak için daha fazla içmek yanında suçluluk duyguları, uyku sorunları, ders ya da iş başarısında düşme, aile içi iletişimde sorunlar ve alkolün yol açtığı bütün bozukluklar alkol alan gençte görülen değişimlerdir.

Sürekli bir içici olmak için kaç yıl içmek gerekir?

Bu durum kişiden kişiye ve içinde bulunulan ortama göre değişiyor. Muntazam içici olmak 3-4 sene içinde bağımlı olmaya götürüyor. Fakat alkolün kendisi yavaş yavaş kişiyi keyif vererek muntazam içici olmaya sevk ediyor. Kişi başlangıçta keyif almak için düzenli olarak içiyor. Bağımlı olmaya daha yatkın kişilerin alkol miktarı giderek artıyor.

BU EVRELERE DİKKAT!

Alkol bazı kişiler için keyif verici, rahatlatıcı bir etkiye sahip olsa da kullanan kişiye zarar verir. Ne maksatla içilirse içilsin kullanma sıklığına bağlı olarak bilhassa beyin ve sinir sistemine, göze, mide, pankreas, yemek borusu gibi sindirim sistemi organlarını tahrip eder. Kullanma sıklığı arttıkça geçici hasarlar kalıcı hasara dönüşür. Kanser de alkol kullanımıyla daha fazla görülür. Beyin ve sinir sistemindeki etkileri dolayısıyla kişi, kendisini, duygu, düşünce ve davranışlarını kontrolde zorlanır. Utanacağı davranışlarda bulunması problemin daha da büyümesine yol açar. Kişinin çabuk sarhoş olmaması, alkole toleransının fazla olması da kişiye zarar veren bir durumdur. Bu kişiler giderek daha fazla içme eğilimi gösterir. Alkol bağımlılığında kişinin yakınlarının kolayca fark edebileceği dört belirgin evre vardır.Kronik alkolizmde hastalar alkol yüzünden ağır ruhsal, bedensel ve sosyal zararlara uğrarlar. Çoğunlukla insanlar arası ilişkiler de bundan zarar görür ve olumsuz mali ve mesleki sonuçlar ortaya çıkar, ilerledikçe uzun süreli sarhoşluk, ahlak çöküntüsü, düşünce yapısının değişmesi, kişilik değişimi, ciddi sağlık sorunları gibi daha ileri belirtiler görülür ki mutlaka hastane tedavisi gerekir.

1. Evre

Bu evrede rahatlamak için içer ve gerekçe olarak kendini sinirlendiren olayları gösterir.

2. Evre

Bu evrede kişi yalnız ya da gizli içmeye de başlar. Düşünceleri sık sık alkol içmeye kayar. İlk hafıza kayıpları ortaya çıkar.

3. Evre

İçilen miktar konusundaki kontrol kaybedilir. Alkol bağımlısı olağan dışı içme isteği konusunda endişelenerek bazen kendi isteğiyle alkolden uzun süre uzak dursa da gittikçe sıklaşan geri dönüşler yaşar.

4. Evre

İçme nedeni konusundaki kontrolü kaybeder. Ayık zamanlarda tipik yoksunluk belirtileri ortaya çıkar ve bu nedenle daha sabahtan içmeye başlar.

GENÇLERE ŞU SORULARI SORUN

Çocuk ve gence doğrudan nasihat ve bilgi vermeden önce çocukta zarar konusunda merak duygusu uyandırın, sorular sorarak düşünmesini sağlayın. Onlara şu soruları sorabilirsiniz:

• Bazı kişiler alkollü içki içtikleri halde sarhoş olmuyor, bu kişiler her zaman sarhoş olmazlar mı?

• Arada sırada alkollü içki içen kişiye alkol zarar vermez mi?

• Neden bazı insanlar alkollü içki içerken biz içmiyoruz bunu biliyor musun?

• Bir arkadaşını bira içerken görsen tepkin nasıl olur?

• Bir arkadaşın, bir akraban sana bira, likör gibi alkollü içki içmeni teklif ederse cevabın ne olur?

Verdiği cevaplarda katılmadığınız noktalar varsa yorum yaparken çocuğun kişiliğini, yaşını, içinde bulunduğu şartları dikkate alın ve doğru cevaba kendisinin ulaşmasını tercih edin.

Çocuklar manevi değerlere çok erken yaşta sahip olurlar. Eğer çocuğunuzla erken yaşlardan itibaren bilinçli bir şekilde konuşuyorsanız büyük ihtimalle ön ergenlikten önce alkolün zararları konusunda bilinçlenmiş olacaktır. Bunu sağlayamadınızsa daha dikkatli ve bilinçli davranmak durumundasınız demektir.

Farika Teymur Artır Uzman Psikolog
ZAMAN

Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.

Diğer 69 takipçiye katılın